Wielokanałowa Instalacja Wideo
Transformizm w obliczu wojny. KHODA (Charkowska Okręgowa Państwowa Administracja) to projekt dedykowany ukraińskim kobietom i ich dzieciom, które uciekając przed wojną znalazły tymczasowe schronienie w Gdańsku.
Walentina i Bohdana, Tatiana, Wiktoria i Anna — w instalacji wideo stanowiącej główny element wystawy, ulegają symbolicznej transformacji z uchodźczyń w superbohaterki. Ich umiejętności i siła związane z pokonywaniem trudności zostają podniesione do rangi supermocy.
Concept
Skala kadrów i tempo filmowych portretów wyświetlanych najpierw na budynkach gdańskich kamienic, a następnie w galerii, sprawiają, że kobiety pozycjonujące się w tymczasowych domach dryfują przez pozornie bezpieczny Gdańsk i zniszczony działaniami wojennymi budynek KHODA.
Nieustanny ruch kamery wydaje się cofać je w przeszłość — w samo centrum zniszczeń i gruzowisk symbolizujących niekończący się terror. Ale kobiety patrzą przed siebie, wypowiadając słowa nadziei i wdzięczności.
Superbohaterki — Świadczynie i Ofiary Wojny
Mimo stanu zawieszenia między czasem a przestrzenią, trwają na stanowiskach, chroniąc i organizując nowe życie. W świecie, który — jak pisze Alvin Toffler — pogrąża się w plemiennych nienawiściach, dewastacji planety i wojnach — to kobiety są tymi, które dokonują przemiany mimo wszystko.
Jednocześnie są naznaczone traumatyczną historią, uwikłane w konstrukty władzy, która nadzoruje i kontroluje.
Technika i Proces
Materiał wizualny: rejestracja wideo zniszczonych wnętrz budynku KHODA zbombardowanego przez rosyjskie rakiety 1 marca 2022 roku — autorstwa Sergieja Stecenki.
Proces artystyczny: subtelna modyfikacja przy pomocy AI — rozciąganie wideo w czasie, uzyskiwanie efektu superzwolnienia. Ruch kamery staje się ledwo zauważalny, pozwalając na medytatywne śledzenie zmieniających się fragmentów opustoszałych wnętrz.
Proces generowania nieistniejących klatek wideo przez SI tworzy efekt "zamrożenia czasu" — paradoksalnie piękny obraz transformacji.
Historia Budynku KHODA
Budynek w stylu stalinistycznym wybudowano w 1954 roku. To już 5. wersja budowli w tym miejscu:
- **1897–1899** — neorenesans, siedziba ziemiaństwa guberni.
- **1914** — rozbudowa o dwupiętrowe skrzydło.
- **1931** — przebudowa na siedzibę partii komunistycznej (konstruktywizm).
- **1932** — elemencie historycznej elewacji usunięte.
- **1943** — zniszczenie w wyniku działań wojennych.
- **1954** — obecny gmach wg projektu architektów Beniamina Kostenki i Wladimira Orehova.
- **1 marca 2022** — rosyjskie rakiety Kalibr częściowo niszczą gmach. 24 osoby zginęły.
Wystawy
- **02.2024** — PGS, Sopot. Multichannel video installation, 7×4m.
- **2023** — Projekcje na elewacjach budynków, ul. Śluza, Gdańsk.
Dokumentacja
- Tryptyk fotograficzny "KHODA. Valentina i Bohdana", 130×100 cm. Foto: T. Wyrzykowska, 2024.
- Tryptyk fotograficzny "KHODA. Tatiana", 130×100 cm. Foto: T. Wyrzykowska, 2024.
- Tryptyk fotograficzny "KHODA. Wiktoria i Anna", 130×100 cm. Foto: P. Wyrzykowski, 2023.
Transformizm: KHODA
Transformizm to nie abstrakcja — to praktyka. Kobiety KHODA przechodzą transformację nie przez wybór, lecz przez konieczność. Uchodźstwo wymusza transformację tożsamości: zobywatelki w nomadkę, z pracownicy w ofiarę, z ofiary w superbohaterkę.
Budynek KHODA jako ciało symboliczne — zburzony i odbudowany wielokrotnie, jak ciało kultury wschodniej. 5 wersji na tym samym miejscu — transformizm architektury.
AI jako narzędzie transformizmu — nie do tworzenia fałszywej rzeczywistości, lecz do eksponowania płynności czasu i tożsamości.
Piotr Wyrzykowski — Transformizm jako ramę krytyczną dla relacyjnych tożsamości: artysta–algorytm–publiczność.