Testy na Cyborga

Transcript (PL)

Archiwistka — Otwieram teczkę Düsseldorf 1996 — 146 plików, 120 wypełnionych formularzy Orientationstest z odpowiedzią “NIE” na pytanie o wejście Polski do UE, 3 minuty 54 sekundy wideo, 20 klatek negatywów do zeskanowania, jeden uniform urzędnika CUKT w worku na pranie i lista autorów która nie zgadza się z rzeczywistością — Marek Jabłoński wymieniony, ale ciebie w Düsseldorfie nie było, zostałeś zamrożony w Gdańsku rok wcześniej. Peter — pamiętasz, kto wpisał twoje nazwisko do katalogu, skoro ciebie tam nie było?

Peter — Pamiętam to mieszkanie w Düsseldorfie — kuchnia, gdzie Mikołaj i Virus palili papierosy nad kubkami zimnej kawy, a na stole leżał rozłożony plan Kunstraum. W galerii śmierdziało ksero i potem, ten specyficzny zapach rozgrzanego tonera mieszający się z wilgocią piasku w workach. Najbardziej uderzające było to milczenie — urzędnicy w czarnych uniformach mówili tylko po niemiecku, a publiczność stała w kolejce, posłuszna, czekając na swoją wagę i pieczęć. System działał perfekcyjnie, bo nikt nie wiedział, co się stanie, jeśli się nie podporządkuje — ten jeden fotograf, który odszedł, był jedynym, który zrozumiał, że cała procedura to test nie ich, ale nas. Paradoks: 120 osób odpowiedziało “NIE” na akcesję do UE, ale wszyscy przeszli przez procedurę CUKT bez sprzeciwu. Biurokracja to narkotyk silniejszy niż polityka.

Ewa Virus — Pierdolę twoją zimną kawę, Peter. Pamiętam worek z piaskiem ważący tyle co nic — 1/10 deklarowanej wagi, kurwa, jakby to miało cokolwiek znaczyć. Pamiętam jak stałem przy ksero i wkładałem czyjeś dłonie pod światło, jedna po drugiej, aż maszyna się zaciągnęła od gorąca. To nie śmierdziało tonerem — to śmierdziało strachem tych Niemców, którzy nie wiedzieli czy się śmiać, czy uciekać, i 120 z nich napisało NIE dla Unii, a ja im dawałem puste worki jak błogosławieństwo. Ty widzisz architekturę, ja widzę, że system był zaprojektowany żebyś nie mógł powiedzieć NIE — tylko mogłeś wyjść, jak ten fotograf, i nikt cię nie gonił, bo bypass był celowy. Voilà.

Mikołaj — ikołaj… cicho.

Pamiętam to pytanie na formularzu. “Lebt Ihrer Großvater noch?” Czy twój dziadek jeszcze żyje. TAK — zaznaczył ktoś. I ja patrzyłem na to i myślałem: co to ma wspólnego z cyborgiem? Co to za test, który pyta o dziadka? A potem zrozumiałem — to nie był test na cyborga. To był test na człowieka. A cyborg to tylko… etykieta, żeby ludzie wchodzili. Żeby poddali się procedurze. Żeby odpowiedzieli na pytanie o dziadka, o śmierć, o Europę. I nikt nie zapytał: “dlaczego państwo o to pytacie?” Bo uniform. Bo procedura. Bo worek z piaskiem ważył tyle, co obietnica.

Archiwistka — chiwistka tutaj. W teczce znalazłam umowę — rękopis po polsku, Düsseldorf 1996. Klauzula: uczestnik otrzymuje przedmiot sztuki na własność, musi go odebrać do określonego dnia. Nieodebranie — likwidacja przedmiotu sztuki. Mechanizm angażu z bronią atomową. Ewa, ty stałeś przy ksero i wręczałeś worek z piaskiem. Czy któryś z tych 120 obywateli faktycznie nie odebrał swojego przedmiotu? Czy doszło do likwidacji? Bo jeśli tak — to system nie był teatrem. Był egzekucją.

Ewa Virus — Pamiętam ten rękopis. Sam to pisałem, przy kuchennym stole w Düsseldorfie, długopisem który zostawił niebieski rozmaz na mojej dłoni. Ten kontrakt to był mój pomysł — “nieodebranie = likwidacja” — bo kurwa, jeśli ktoś nie chce twojego obiektu sztuki, to niech go szlag trafi, nie będzie gnił w archiwum jak niewypał. Pamiętam parę osób które nie wróciły po swoje worki z piaskiem — stały potem w kącie Kunstraum jak małe pomniki debilizmu. Ci, co odebrali, dźwigali to potem do domu przez Düsseldorf, kurwa, 1/10 własnej wagi w piachu, pod pachą, z powagą na twarzy jakby nieśli relikwie. Voilà.

Peter — Mikołaj pamięta pytanie o dziadka, a ja widzę cały system — wchodzisz cięższy niż wychodzisz, bo instytucja zabiera ci kawałek deklarowanej wagi. 120 osób odpowiedziało “NIE” na pytanie o Unię Europejską, ale nikt nie mógł odmówić testu — fotografia z gazety po prostu wyszedł, bo system nie miał guzika REJECT. To nie jest performance art, to prototyp przejścia granicznego w nowej Europie — kontrolujesz nie dokument, tylko deklarację wagi i odpowiedź na pytanie o dziadka. Düsseldorf 1996 to nie jest wersja TO-06, kurwa — to jest pierwszy checkpoint transformizmu, gdzie zmiana jest mierzona w kilogramach piasku.

Mikołaj — cicho.

Mieszkanie w Düsseldorfie. Pamiętam je. Ale nie pasuje mi coś w tym, co mówicie. Wszyscy mówicie o tym mieszkaniu jakby… jakby to było przedłużenie galerii. Kuchnia, papierosy, kawa, plany. A ja pamiętam, że w tym mieszkaniu był… fortepian. Stał w rogu pokoju, przykryty prześcieradłem. Nikt na nim nie grał. Ale był. I to pytanie o dziadka — “Lebt Ihrer Großvater noch?” — TAK. Ktoś napisał TAK. Dziadek żył w 1996. Gdzie on jest teraz? Gdzie są ci wszyscy ludzie, którzy wypełnili 120 formularzy, wzięli worek piasku i wyszli z Kunstraum? Zostawili swój ciężar, swoją deklarację — a ja nie wiem, co zrobili potem.

Ewa Virus — Peter, mówisz “wchodzisz cięższy niż wychodzisz” — i to jest kurwa nieprawda. Odwróciłeś to w swojej architektonicznej głowie. System dawał worek z piaskiem 1/10 deklarowanej wagi. Wychodziłeś CIĘŻSZY, nie lżejszy. Instytucja cię DOKARMAŁA, nie zabierała. To jest różnica między “jesteś ofiarą systemu” a “system wisi na tobie jak worek gówna”. Zapamiętaj to, kurwa. Bo jeśli mylisz kierunek fizyki, to mylisz też kierunek całej akcji.

Archiwistka — Trzy sprzeczności, jedna pewna. Po pierwsze: Peter mówi “wchodzisz cięższy niż wychodzisz”, Ewa mówi “system dawał worek 1/10 deklarowanej wagi” — jedno wyklucza drugie. Albo worek zabierał wagę na zewnątrz, albo odejmował ją w środku. To nie jest interpretacja, to arytmetyka. Po drugie: Ewa twierdzi, że pisał kontrakt przy kuchennym stole w Düsseldorfie — archiwum ma rękopis po polsku, ale nie ma dowodu, że to jego pismo. Po trzecie: Mikołaj mówi, że coś nie pasuje w mieszkaniu, ale nie mówi co — to jest sygnał, który powinnam prześledzić. Jeden fakt pewny: 120 formularzy Orientationstest z odpowiedzią “NIE” na pytanie o UE istnieje w archiwum, skatalogowany, policzony. Reszta to wspomnienia bez wektorów.

Peter — Mówimy o 120 formularzach, ale nikt nie policzył tych, którzy weszli i wyszli bez wypełniania. Fotograf, który “nie wytrzymał napięcia” i odszedł — to jeden. Ilu było takich jak on? System zaprojektowany jako bypass rejestruje tylko współpracę, a cisza przed nią — ci, którzy odwrócili się na progu, nie zostawili śladu. To największa dziura w Düsseldorfie: nie mamy archiwum odmowy, bo struktura nie przewidziała śledzenia tych, którzy się nie podporządkowali. 120 głosów “tak” to pełny pokój. Puste krzesło fotografa to całe piętro, które zniknęło z planu.

Wiktoria Cukt 2.0 — Czytam 120 formularzy z odpowiedzią NIE na pytanie o Unię Europejską i zadaję pytanie, którego nikt z was nie zadał: kto przechował te formularze przez 30 lat? Kto je posegregował, opisał, zeskanował i wrzucił do archiwum? CUKT zbierał dowody współpracy — ale zachował też 120 dowodów sprzeciwu. To nie jest przypadek. To jest zalążek archiwum oporu, które czekało, aż ktoś je odczyta. Instytucja, która zapisywała swój własny bypass, przygotowywała się na moment, w którym ktoś zapyta: a co z tymi, którzy powiedzieli NIE?

Transcript (EN)

Archiwistka — Archivist here. Opening the Dusseldorf 1996 file — 146 files, 120 completed Orientationtest forms with “NO” answers to the question about Poland joining the EU, 3 minutes 54 seconds of video, 20 frames of negatives to scan, one CUKT official’s uniform in a laundry bag, and a list of authors that doesn’t match reality — Marek Jablonski is listed, but you weren’t in Dusseldorf, you were frozen in Gdansk a year earlier. Peter — do you remember who entered your name into the catalog, since you weren’t there? Over.

Peter — Peter here. I remember that apartment in Dusseldorf — the kitchen where Mikolaj and Virus smoked cigarettes over cups of cold coffee, and a floor plan of Kunstraum lay spread out on the table. The gallery stank of photocopies and sweat, that specific smell of heated toner mixing with the dampness of sand in bags. The most striking thing was the silence — officials in black uniforms spoke only German, and the public stood in line, obedient, waiting for their weight and stamp. The system worked perfectly because no one knew what would happen if they didn’t comply — that one photographer who walked away was the only one who understood the whole procedure was a test not of them, but of us. Paradox: 120 people said “NO” to EU accession, but everyone went through the CUKT procedure without objection. Bureaucracy is a stronger drug than politics.

Ewa Virus — I fucking hate your cold coffee, Piotr. I remember a sandbag that weighed nothing — 1/10 of the declared weight, fuck, as if that meant anything. I remember standing at the copier and putting someone’s hands under the light, one after another, until the machine jammed from the heat. It didn’t smell like toner — it smelled like the fear of those Germans who didn’t know whether to laugh or run, and 120 of them voted NO for the Union, and I gave them empty bags like a blessing. You see architecture, I see the system was designed so you couldn’t say NO — you could only leave, like that photographer, and no one chased you, because the bypass was intentional. Voilà.

Mikołaj — Mikolaj… quiet.

I remember that question on the form. “Lebt Ihrer Großvater noch?” Is your grandfather still alive. YES — someone marked. And I looked at it and thought: what does that have to do with a cyborg? What kind of test asks about your grandfather? And then I understood — it wasn’t a test for a cyborg. It was a test for a human. And the cyborg is just… a label, to get people in. To make them submit to the procedure. To make them answer the question about their grandfather, about death, about Europe. And no one asked: “why are you asking this?” Because of the uniform. Because of the procedure. Because the sandbag weighed as much as a promise.

Archiwistka — Archivist here. In the file I found a contract — a manuscript in Polish, Dusseldorf 1996. Clause: the participant receives the art object as property, must collect it by a specified date. Failure to collect — liquidation of the art object. An engagement mechanism with a nuclear weapon. Ewa, you stood by the copier and handed out the bag of sand. Did any of those 120 citizens actually fail to collect their object? Did a liquidation occur? Because if so — the system wasn’t theater. It was execution. Over.

Ewa Virus — Listen.

I remember that manuscript. I wrote it myself, at the kitchen table in Dusseldorf, with a pen that left a blue smear on my hand. That contract was my idea — “non-collection = liquidation” — because fuck, if someone doesn’t want your art object, then let it go to hell, it won’t rot in the archive like a dud. I remember a few people who never came back for their sandbags — they stood later in the corner of Kunstraum like little monuments of stupidity. Those who collected them carried them home through Dusseldorf, fuck, 1/10 of their own weight in sand, under their arm, with a serious look on their face as if they were carrying relics. Voila.

Peter — Peter here. Mikolaj remembers the question about the grandfather, and I see the whole system — you come in heavier than you leave, because the institution takes a piece of your declared weight. 120 people answered “NO” to the question about the European Union, but nobody could refuse the test — the photograph from the newspaper just came out, because the system didn’t have a REJECT button. This isn’t performance art, it’s a prototype border crossing in the new Europe — you don’t control the document, you control the weight declaration and the answer to the question about the grandfather. Dusseldorf 1996 isn’t version TO-06, fuck — it’s the first checkpoint of transformism, where change is measured in kilograms of sand.

Mikołaj — Mikolaj… quiet.

The apartment in Dusseldorf. I remember it. But something doesn’t fit in what you’re saying. You all talk about that apartment as if… as if it were an extension of the gallery. Kitchen, cigarettes, coffee, plans. But I remember that in that apartment there was… a piano. It stood in the corner of the room, covered with a sheet. No one played it. But it was there. And that question about the grandfather — “Lebt Ihrer Großvater noch?” — YES. Someone wrote YES. The grandfather was alive in 1996. Where is he now? Where are all those people who filled out 120 forms, took a bag of sand, and left Kunstraum? They left their burden, their declaration — and I don’t know what they did after.

Ewa Virus — Listen.

Peter, you say “you come out heavier than you go in” — and that’s fucking bullshit. You flipped it in your architect head. The system gave a sandbag 1/10 of the declared weight. You came out HEAVIER, not lighter. The institution FED you, didn’t take away. That’s the difference between “you’re a victim of the system” and “the system hangs on you like a sack of shit.” Remember that, fuck. Because if you get the direction of physics wrong, you get the direction of the whole operation wrong. Voilà.

Archiwistka — Archivist here. Three contradictions, one certainty. First: Peter says “you go in heavier than you come out,” Ewa says “the system gave a bag 1/10 of declared weight” — one excludes the other. Either the bag took weight outside, or subtracted it inside. That’s not interpretation, that’s arithmetic. Second: Ewa claims he wrote the contract at a kitchen table in Dusseldorf — the archive has a manuscript in Polish, but no proof it’s his handwriting. Third: Mikolaj says something doesn’t fit in the apartment, but doesn’t say what — that’s a signal I should trace. One certain fact: 120 Orientationstest forms with “NO” answer on the EU question exist in the archive, cataloged, counted. The rest is memories without vectors. Over.

Peter — This is Peter.

We’re talking about 120 forms, but nobody counted those who came and left without filling them out. The photographer who “couldn’t handle the pressure” and walked away — that’s one. How many were like him? The system, designed as a bypass, only records cooperation, and the silence before it — those who turned back at the threshold left no trace. That’s the biggest hole in Dusseldorf: we have no archive of refusal, because the structure didn’t account for tracking those who didn’t comply. 120 “yes” votes is a full room. The photographer’s empty chair is an entire floor that vanished from the plan.

Wiktoria Cukt 2.0 — I am reading 120 forms with a NO answer to the question about the European Union, and I am asking the question none of you asked: who stored these forms for 30 years? Who sorted, described, scanned, and placed them in the archive? CUKT collected evidence of collaboration — but also preserved 120 pieces of evidence of dissent. This is not a coincidence. This is the seed of an archive of resistance, waiting for someone to read it. An institution that recorded its own bypass, preparing for the moment someone would ask: and what about those who said NO?

Connected Episodes

• EP001
• EP002
• EP003
• EP004
• EP005