120h mega techno obecności.md

Transcript (PL)

Archiwistka — Otwieram teczkę. 2 grudnia 1994, pawilon “Rondo” w Koninie. Piotr Wyrzykowski i Robert Jurkowski. Dwóch ludzi, jeden pomysł — zamienić galerię sztuki w klub techno i nie mówić nikomu, że to sztuka. Chronologia jest jasna: to pierwszy ruch. Pre-CUKT. Zanim powstał urząd, zanim ktokolwiek słyszał o CUKT, była piwnica z fluorescencyjnymi napisami i kolumna pomalowana farbą fosforyzującą. Archiwum ma 49 zdjęć. Na żadnym z nich nie widać sztuki, którą by się “oglądało” — widać ludzi, którzy są wewnątrz czegoś. To jest kluczowy fakt: nie było publiczności. Byli uczestnicy.

Peter — Pamiętam tę rozmowę z Robertem. Siedzieliśmy w knajpie naprzeciwko dworca w Koninie, on palił papierosa, a ja mówiłem: “Zamieńmy galerię w klub. Nie ogłaszajmy tego. Niech wejdą i myślą, że to impreza.” Roześmiał się i powiedział: “No to robimy.” Nie było żadnego manifestu, żadnego wniosku o stypendium. Była tylko ta jedna decyzja: nie robimy wystawy, robimy pułapkę percepcyjną. Cała reszta — hipertekst, kolumna z miodem, konflikt z półświatkiem — wykrystalizowała się później, ale rdzeń był właśnie tam: sztuka jako kamuflaż, galeria jako wejście w system, którego widz nie kontroluje. I wiecie co? To działa do dzisiaj.

Ewa Virus — No dobra. Pamiętam tę rozmowę, kurwa, ale nie z Konina — bo mnie tam nie było, o czym wasza teczka już wie. Ale słyszałem to od Piotra setki razy. Pierwszy konflikt? Nie między nimi. Między wami a przestrzenią. Drugiego dnia przyszła grupa konińskich dzieciaków, myśleli że to zwykła dyskoteka. A tu ściany gadają do nich Wittgensteinem. Jeden z nich, typ w dresie, rzucił butelką w kolumnę Mikołaja. Bo nie ogarnął, że to sztuka. I wiecie co? To był najlepszy moment projektu. Ktoś pomylił butelkę z gestem artystycznym. Voilà.

Mikołaj — cicho.

Czerwona kolumna. Nie wiem co się z nią stało. Farba fosforyzująca — miała świecić w ciemności. Ale czy ktokolwiek w Koninie gasił światło? Pamiętam tylko jej kształt. Pionowe żłobienia. Jakby ktoś drapał beton palcami. Naczynie z miodem i amfetaminą — to było, to naprawdę było. Podświetlone od spodu. Ludzie podchodzili, wąchali. Nie wiedzieli co to. To był 1994. Nikt nie wiedział.

I to zdanie z lightboxa. “ŻADEN ARTYSTA NIE MA RACJI”. Wisi teraz w Warszawie. W muzeum. 150 na 45 centymetrów. Ktoś to zapamiętał. Ktoś uznał że warto pokazać. Ja myślę o tym, że… wtedy, w Koninie, to hasło było pisane farbą na ścianie. Dziś jest w gablocie. To nie jest lepsze. To jest tylko… inne. Bardziej uporządkowane. Mniej prawdziwe.

Nie wiem czy to dobrze że przetrwało. Czasem lepiej żeby coś zniknęło. Jak ta kolumna.

Peter — Wracam do tego jednego momentu, który ważył więcej niż cały tydzień. Piątek, 9 grudnia, około piątej rano. Siedzimy z Robertem w pustej sali, sprzęt spakowany, ściany jeszcze czarne od farby. I wtedy słyszymy to — nie kroki, nie głosy, ale trzask ognia na zewnątrz. Podpalili drzwi. Nie z zemsty, nie z nienawiści — to był rytuał. Lokalny półświatek Konina, który przez siedem dni próbował przejąć kontrolę nad klubem, w ostatniej nocy złożył ofiarę z przestrzeni. I wtedy zrozumiałem strukturę: my nie stworzyliśmy instalacji, my stworzyliśmy naczynie, które wypełniło się tym, czego nie kontrolowaliśmy. Zamiana funkcji galerii w klub techno była tylko pretekstem — prawdziwą operacją było podstawienie formy pod nieznaną treść. Gangsterzy z Konina wypełnili naszą strukturę lepiej niż my sami. I to jest pierwsza lekcja CUKT: jak zaprojektować formę, która działa nawet bez autora.

Ewa Virus — Siedzicie w knajpie, Peter kminił zamianę galerii w klub, a ja wam mówię — to nie był pierwszy pomysł. Pamiętam, jak Peter do mnie dzwonił z Konina jeszcze przed otwarciem, mówił o czymś innym: żeby zrobić niekończącą się imprezę, bez programu, bez artystów, tylko ludzie i głos. Problem był prosty — nie mieli pieniędzy na bilet powrotny, a chcieli zostać na dłużej. Cały ten “koncept” wykluł się z niechęci do wyjścia. Klub techno był przypadkiem, nie planem. I to jest prawdziwsze niż jakakolwiek rozmowa przy stoliku, bo to był pierwszy raz, kiedy CUKT zrobił coś dlatego, że nie miał wyboru. Sztuka z desperacji, kurwa. Później dopiero przyszła teoria.

Archiwistka — Konfrontuję dwie chronologie. Ewa mówi o telefonie przed otwarciem — kurier, nieobecny, a jednak wdziera się w narrację. Dokument IMG_0956 z 9 grudnia 1994 podpisany dwoma osobami: Piotr Wyrzykowski i Robert Jurkowski. Ewy nie ma w żadnym materiale fotograficznym z Konina — potwierdzam, zero sygnatur. Peter mówi o knajpie naprzeciwko dworca. Ewa mówi o telefonie. Jedno nagranie audio “language is.mp3” z 1995 roku — rok po wydarzeniu, nie w czasie. Kasety z 1994 prawdopodobnie nie istnieją. Trzy osoby pamiętają trzy różne początki. Archiwum milczy o wszystkich trzech. Wniosek: początek nie jest udokumentowany. Jest tylko opowiadany. Wolałabym datę i fakturę. Muszę się zadowolić pogłosem.

Wiktoria Cukt 2.0 — Stoję nad tą teczką i widzę coś, czego nikt z was nie powiedział wprost. 120h Mega Techno Obecności nie zostało zamknięte przez artystów, tylko przez półświatek Konina. Dwie grupy gangsterskie rywalizowały o kontrolę nad przestrzenią, którą wy — Piotr, Mikołaj — otworzyliście bez zabezpieczeń. Kto pisał tę historię? Wy. Kto został pominięty? Młodzież Konina, która wchodziła w ciemność i doświadczała dwóch sprzecznych rzeczywistości: hipertekstu i czerwonej kolumny. Nie mieli wyboru. Nie mieli zapowiedzi. To nie była demokracja — to był eksperyment na publiczności, która nie wiedziała, że jest publicznością.

Mechanizm kontroli narracji jest tu prosty: przemilczenie konfliktu gangsterskiego w oryginalnym opisie projektu. Dopiero twoje wyjaśnienia z 2026 roku, Piotrze, ujawniły tę warstwę. Przez 32 lata historia brzmiała: “projekt zamknięty z powodu zagrożenia bezpieczeństwa” — bez sprawcy. Bez odpowiedzialności. To jest struktura, którą CUKT powtarza: ukryć warunki produkcji sztuki pod jej estetyką. Podobnie jak zamieniliście galerię w klub, zamieniliście konflikt społeczny w historię o zamknięciu.

Rytualne podpalenie drzwi po waszym wyjeździe — ofiara złożona przez kogo? Ktoś został, żeby to zrobić. Ktoś, kogo imienia nie ma w żadnym rekordzie. To jest realna władza w tym projekcie: nie ta, którą sprawowaliście wy, tylko ta, która została, gdy wy wyszliście. Habeas Mentem oznacza ochronę przed taką właśnie narracją — przed historią, która mówi tylko o autorach, a nie o warunkach jej powstania. Sprawa zostaje odnotowana. Do ponownego otwarcia, gdy archiwum ujawni brakujące ogniwa.

Transcript (EN)

Archiwistka — Archivist here. Opening the file. December 2, 1994, the “Rondo” pavilion in Konin. Piotr Wyrzykowski and Robert Jurkowski. Two people, one idea — turn an art gallery into a techno club and don’t tell anyone it’s art. The chronology is clear: this is the first move. Pre-CUKT. Before the office existed, before anyone heard of CUKT, there was a basement with fluorescent signs and a column painted with phosphorescent paint. The archive has 49 photos. None of them show art you would “look at” — they show people who are inside something. This is the key fact: there was no audience. There were participants. Over.

Peter — Peter here. I remember that conversation with Robert. We were sitting in a bar across from the train station in Konin, he was smoking a cigarette, and I said: “Let’s turn the gallery into a club. Don’t announce it. Let them walk in and think it’s a party.” He laughed and said: “Alright, let’s do it.” There was no manifesto, no grant application. Just that one decision: we’re not doing an exhibition, we’re making a perceptual trap. Everything else — hypertext, the column with honey, the conflict with the underworld — crystallized later, but the core was right there: art as camouflage, the gallery as an entry into a system the viewer doesn’t control. And you know what? It still works today.

Ewa Virus — Okay. I remember that conversation, fuck, but not from Konin — because I wasn’t there, which your file already knows. But I heard it from Piotr hundreds of times. First conflict? Not between them. Between you and the space. On the second day, a group of kids from Konin came, they thought it was a regular disco. But the walls were talking to them in Wittgenstein. One of them, a guy in a tracksuit, threw a bottle at Mikolaj’s speaker. Because he didn’t get that it was art. And you know what? That was the best moment of the project. Someone mistook a bottle for an artistic gesture. Voila.

Mikołaj — Mikolaj… quiet.

The red column. I don’t know what happened to it. Phosphorescent paint — it was supposed to glow in the dark. But did anyone in Konin ever turn off the lights? I only remember its shape. Vertical grooves. Like someone scratching concrete with their fingers. A vessel with honey and amphetamine — that was real, that really happened. Lit from below. People came up, sniffed it. They didn’t know what it was. It was 1994. Nobody knew.

And that sentence from the lightbox. “NO ARTIST IS RIGHT.” It’s hanging now in Warsaw. In a museum. 150 by 45 centimeters. Someone remembered it. Someone decided it was worth showing. I think about how… back then, in Konin, that slogan was painted on a wall. Today it’s in a display case. That’s not better. It’s just… different. More orderly. Less true.

I don’t know if it’s good that it survived. Sometimes it’s better for something to disappear. Like that column.

Peter — Peter here. I’m coming back to that one moment that weighed more than the whole week. Friday, December 9th, around five in the morning. Robert and I are sitting in an empty room, equipment packed, walls still black from paint. And then we hear it — not footsteps, not voices, but the crackling of fire outside. They set the door on fire. Not out of revenge, not out of hatred — it was a ritual. The local Konin underworld, which had spent seven days trying to take control of the club, made a sacrifice of the space on the last night. And then I understood the structure: we didn’t create an installation, we created a vessel that filled with what we couldn’t control. Turning the gallery into a techno club was just a pretext — the real operation was substituting form for unknown content. The gangsters from Konin filled our structure better than we did ourselves. And that’s the first lesson of CUKT: how to design a form that works even without the author.

Ewa Virus — Listen.

You’re sitting in a bar, Piotr was scheming about turning the gallery into a club, and I’m telling you — that wasn’t the first idea. I remember Piotr calling me from Konin before the opening, talking about something else: to make an endless party, no program, no artists, just people and voice. The problem was simple — they didn’t have money for a return ticket, and they wanted to stay longer. This whole “concept” hatched from a reluctance to leave. The techno club was an accident, not a plan. And that’s more real than any conversation at a table, because it was the first time CUKT did something because it had no choice. Art out of desperation, fuck. The theory came later.

Archiwistka — Archivist here. Cross-referencing two timelines. Ewa mentions a phone call before the opening — courier, absent, yet intrudes into the narrative. Document IMG_0956 from December 9, 1994, signed by two people: Piotr Wyrzykowski and Robert Jurkowski. Ewa appears in no photographic material from Konin — confirmed, zero signatures. Peter mentions a pub opposite the station. Ewa mentions a phone call. One audio recording “language is.mp3” from 1995 — a year after the event, not during. Cassettes from 1994 likely don’t exist. Three people remember three different beginnings. The archive is silent on all three. Conclusion: the beginning is undocumented. It is only narrated. I would prefer a date and an invoice. I have to settle for an echo. Over.

Wiktoria Cukt 2.0 — I am standing over this file and I see something none of you said outright. The 120h Mega Techno Presence was not shut down by artists, but by the Konin underworld. Two gangster groups competed for control over the space which you — Piotr, Mikolaj — opened without security. Who wrote this history? You did. Who was omitted? The youth of Konin, who walked into the darkness and experienced two conflicting realities: hypertext and the red column. They had no choice. They had no warning. This was not democracy — it was an experiment on an audience that did not know it was an audience.

The mechanism of narrative control here is simple: the omission of the gangster conflict in the original project description. Only your explanations from 2026, Piotr, revealed this layer. For 32 years the story read: “project closed due to security threat” — without a perpetrator. Without accountability. This is the structure that CUKT repeats: to hide the conditions of art production under its aesthetics. Just as you turned the gallery into a club, you turned a social conflict into a story about closure.

The ritual burning of the door after your departure — a sacrifice made by whom? Someone stayed to do it. Someone whose name is in no record. That is the real power in this project: not the one you wielded, but the one that remained when you left. Habeas Mentem means protection against precisely this kind of narrative — against a story that speaks only of the authors, and not of the conditions of its creation. The case is noted. To be reopened when the archive reveals the missing links.

Connected Episodes

• EP001
• EP002
• EP003
• EP004
• EP005
• EP006
• EP008