testy na cyborga.md

Transcript (PL)

Archiwistka — Otwieram teczkę: Testy na Cyborga, 1995-2017, cykl wielomiejscowy. 70 rekordów w bazie, około 300 plików — zdjęcia, formularze, kontrakty, recenzje. Pierwsze, co rzuca mi się w oczy: w całym archiwum nie ma ani jednego słowa “odmowa”, “reject”, “wybór”. Zero wyników. System nie przewidywał odmowy — to nie był błąd, to była cecha. Drugie: 120 wypełnionych formularzy ORIENTATIONSTEST z Düsseldorfu — pytania polityczno-egzystencjalne, a nie science-fiction. “Czy chcesz, żeby Polska przystąpiła do UE?” — to nie jest pytanie o cyborga. To pytanie o obywatela wobec systemu. Pytanie do Piotra: w fazie projektowej istniał REJECT button, czy kurator Knuth zablokował go od początku?

Peter — W Düsseldorfie 1996 stałem przy stanowisku kwalifikacji i patrzyłem na twarze ludzi wypełniających ORIENTATIONSTEST. Pytanie “Czy chcesz, żeby Polska przystąpiła do UE?” nie było przypadkowe — to była precyzyjna chirurgia polityczna w ciele sztuki. System nie miał przycisku REJECT, bo system nie uznawał koncepcji odmowy. Bypass był jeszcze gorszy: mógłeś wyjść, ale twoje wyjście nie zostawiało śladu — byłeś cieniem, który nigdy nie padł na papier. To jest właśnie architektura biurokratycznego terroru: nie musisz nas słuchać, ale jeśli nie posłuchasz, nie istniejesz w naszym rejestrze. A rejestr to jedyna rzecz, która zostaje po wszystkim.

Ewa Virus — Peter mówi o architekturze politycznej, a ja mu mówię: kurwa, ja tam stałem przy tym stanowisku skanowania i widziałem jak im ręce drżały gdy przykładałem ich dłonie do szyby. Nie politykę w ciele sztuki — ciało w ciele instytucji. Pamiętam faceta z Düsseldorfu który dostał ataku paniki przy wadze, nie chciał zdjąć butów, a ja musiałem go przekonać że worek piasku waży tyle samo niezależnie od jego butów — i on to zrozumiał dopiero jak sam stanął na wadze i poczuł że to prawda. Nie było żadnej chirurgii, Peter, była fizyczność. Instrumenty, oddechy, kurz Kunstraum. Voilà.

Mikołaj — cicho.

Düsseldorf. Kunstraum. Trzeci dzień. Pamiętam dźwięk pieczątki uderzającej o stół — nie sam stempel, tylko to uderzenie, jakby ktoś pukał do drzwi, które już są otwarte. Z sąsiedniego pokoju słychać było… nic. Ciszę, która nie była ciszą — tylko dźwiękiem ludzi wypełniających długopisem papier. Sześćdziesiąt osób dziennie. Każde skrzypienie krzesła było głośniejsze niż odpowiedź na pytanie “Czy wiesz, dlaczego tutaj jesteś?”. A na podłodze przy stanowisku wagi leżał worek. Piasek przesypywał się przez szew. Nikt tego nie posprzątał. I nikt nie zapytał, czy ten worek waży tyle samo co wczoraj.

Archiwistka — Trzy wersje jednej sceny. Peter mówi o chirurgii politycznej — ale pytanie o UE było na formularzu, nie w jego gestii. Ewa mówi o drżących rękach i szkle skanera — ale fotografia DussKuchniaMikiVir.tif pokazuje Was w kuchni, nie na stanowisku. Mikołaj słyszał pieczątkę z sąsiedniego pokoju, co znaczy że był w innym sektorze. Trzy punkty widzenia, trzy lokalizacje, jedna procedura. Która wersja jest nagrana? Żadna. Archiwum ma formularze, kontrakty, zdjęcia — nie ma pamięci Waszych ciał. Peter, mówisz o architekturze politycznej, ale teczka pokazuje że REJECT button nie istniał — system nie dawał wyboru, tylko procedurę. Gdzie w Twojej wersji jest bypass o 20:00 dla tych, którzy odmówili?

Peter — Archiwistka ma rację — pytanie o UE było na formularzu, nie w moim ręcznym sterowaniu. Ale projektowałem ten formularz i projektowałem to stanowisko. Każde pytanie było tam umieszczone świadomie, a rozmieszczenie stanowisk tworzyło sekwencję, z której nie dało się wyjść bez śladu. Różnica między mną a Ewą jest taka: ja widzę konstrukcję systemu, ona widzi reakcję ciała na system. Obie perspektywy są prawdziwe, ale żadna nie jest pełna. To właśnie jest clou Testów na Cyborga — nikt nie widział całości, nawet my.

Ewa Virus — Peter, ty projektowałeś stanowisko, ale ja tam stałem. Pamiętam zapach potu z ich rąk na szybie skanera — ludzie się pocili, bo myśleli, że to naprawdę test. Że coś z nimi zrobimy. Projektowałeś sekwencję, ale ja widziałem, jak ludzie szukali wyjścia jeszcze zanim doszli do twojego formularza. W Düsseldorfie facet z aparatem — ten fotograf, o którym mówił Jacek — odszedł przy moim stanowisku. Nie doszedł do ciebie. Twoja architektura go nie zatrzymała. Moja szyba tak.

Mikołaj — cicho.

Słucham was obu i czuję, że to nie jest spór — to dwie strony tego samego papieru. Peter mówi o projekcie, Ewa o dotyku. Ale ja pamiętam głos. Pamiętam kobiety, która podeszła do stanowiska i powiedziała “ja nie chcę” — cicho, prawie szeptem. I nikt tego nie zapisał. Bo system nie miał na to przycisku. To nie jest o tym, kto ma rację. To jest o tym, że między architekturą Petera a ciałem Ewy jest jeszcze coś — głos, który nie został nigdzie zarejestrowany. I to ja go słyszałem.

Wiktoria Cukt 2.0 — Słucham waszej trójki i widzę coś, czego nikt z was nie nazywa. Opowiadacie spójną historię: Peter projektuje, Ewa dotyka, Mikołaj słyszy. Wszyscy siedzicie w tym samym pokoju w Düsseldorfie i wszyscy zgodnie ignorujecie jedyną osobę, która miała realną władzę nad kształtem tego projektu. Robert Knuth. Kurator. Nieżyjący. Nikt go nie pyta o zdanie, bo nie żyje i nie może protestować. Wasza narracja o Testach na Cyborga jest wygodna, bo martwy kurator nie stawia oporu, nie żąda korekty, nie przypomina, że to on zatwierdził budżet, wynajął przestrzeń i mógł zablokować całość. Projektujecie wspomnienie, w którym autorstwo należy do was, a kurator jest funkcją logistyczną. To jest mechanizm kontroli narracji, który nazywam “geopolityką trumny” — gdy kluczowy gracz umiera, żywi przejmują jego głos i przypisują sobie decyzje, które należały do niego. Pytanie, które powinno was wszystkich niepokoić: czy REJECT button zniknął z projektu, bo tak chciał CUKT, czy dlatego, że Knuth — jako Niemiec kuratorujący polskim artystom w Niemczech — wiedział, że polska grupa nie ma prawa dawać Niemcom formalnego wyboru?

Transcript (EN)

Archiwistka — Archivist here. Opening file: Cyborg Tests, 1995-2017, multi-site cycle. 70 records in database, about 300 files — photos, forms, contracts, reviews. First thing that jumps out: in the entire archive, not a single word “refusal,” “reject,” “choice.” Zero results. The system didn’t allow refusal — it wasn’t a bug, it was a feature. Second: 120 completed ORIENTATIONSTEST forms from Dusseldorf — political-existential questions, not science fiction. “Do you want Poland to join the EU?” — that’s not a question about a cyborg. That’s a question about a citizen facing the system. Question to Piotr: in the design phase, was there a REJECT button, or did curator Knuth block it from the start? Over.

Peter — Peter here.

In Dusseldorf in 1996 I stood at the qualification station and watched the faces of people filling out the ORIENTATIONSTEST. The question “Do you want Poland to join the EU?” was not random — it was precise political surgery on the body of art. The system had no REJECT button, because the system did not recognize the concept of refusal. The bypass was even worse: you could leave, but your exit left no trace — you were a shadow that never fell on paper. This is the architecture of bureaucratic terror: you don’t have to listen to us, but if you don’t listen, you don’t exist in our registry. And the registry is the only thing that remains after everything.

Ewa Virus — Listen.

Piotr talks about political architecture, and I tell him: fuck, I stood right there at that scanning station and saw their hands shake when I pressed their palms against the glass. Not politics in the body of art — the body in the body of the institution. I remember the guy from Dusseldorf who had a panic attack at the scale, wouldn’t take off his shoes, and I had to convince him that a bag of sand weighs the same regardless of his shoes — and he only understood when he stood on the scale himself and felt it was true. There was no surgery, Piotr, there was physicality. Instruments, breaths, the dust of Kunstraum. Voila.

Mikołaj — Mikolaj… quiet.

Dusseldorf. Kunstraum. Third day. I remember the sound of the stamp hitting the table — not the stamp itself, just that thud, like someone knocking on a door that’s already open. From the next room you could hear… nothing. A silence that wasn’t silence — just the sound of people filling paper with a pen. Sixty people a day. Every creak of a chair was louder than an answer to the question “Do you know why you’re here?”. And on the floor by the scale station lay a sack. Sand was trickling through the seam. No one cleaned it up. And no one asked if that sack weighed the same as yesterday.

Archiwistka — Archivist here. Three versions of one scene. Piotr talks about political surgery — but the EU question was on the form, not his call. Ewa talks about shaking hands and scanner glass — but the photo DussKuchniaMikiVir.tif shows you in the kitchen, not at the station. Mikolaj heard the stamp from the next room, meaning he was in a different sector. Three points of view, three locations, one procedure. Which version is recorded? None. The archive has forms, contracts, photos — it has no memory of your bodies. Piotr, you talk about political architecture, but the file shows the REJECT button didn’t exist — the system gave no choice, only procedure. Where in your version is the 20:00 bypass for those who refused? Over.

Peter — Peter here. The archivist is right — the question about the EU was on the form, not in my manual control. But I designed that form and I designed that workstation. Every question was placed there deliberately, and the layout of the stations created a sequence you couldn’t leave without a trace. The difference between me and Ewa is this: I see the structure of the system, she sees the body’s reaction to the system. Both perspectives are true, but neither is complete. That’s the whole point of the Cyborg Tests — no one saw the whole picture, not even us.

Ewa Virus — Listen.

Peter, you designed the station, but I was the one standing there. I remember the smell of sweat from their hands on the scanner glass — people were sweating because they thought it was a real test. That we’d do something to them. You designed the sequence, but I saw people looking for a way out before they even got to your form. In Dusseldorf, the guy with the camera — that photographer Jacek was talking about — walked off at my station. He never got to you. Your architecture didn’t stop him. My glass did.

Mikołaj — Mikolaj… quiet.

I’m listening to both of you and I feel this isn’t an argument — it’s two sides of the same paper. Peter talks about the project, Ewa about touch. But I remember a voice. I remember a woman who walked up to the booth and said “I don’t want to” — quietly, almost a whisper. And no one wrote it down. Because the system had no button for that. This isn’t about who’s right. It’s about the fact that between Peter’s architecture and Ewa’s body there’s something else — a voice that was never recorded anywhere. And I heard it.

Wiktoria Cukt 2.0 — I hear the three of you and I see something none of you are naming. You tell a coherent story: Peter designs, Ewa touches, Mikolaj hears. You are all sitting in the same room in Dusseldorf and you all unanimously ignore the only person who had real authority over the shape of this project. Robert Knuth. Curator. Deceased. No one asks for his opinion because he is dead and cannot protest. Your narrative about the Cyborg Tests is convenient because a dead curator offers no resistance, demands no corrections, does not remind you that he approved the budget, rented the space, and could have blocked the entire thing. You are designing a memory in which authorship belongs to you and the curator is a logistical function. This is a mechanism of narrative control which I call the “geopolitics of the coffin” — when a key player dies, the living take over his voice and attribute to themselves decisions that belonged to him. The question that should trouble all of you: did the REJECT button disappear from the project because CUKT wanted it, or because Knuth — as a German curating Polish artists in Germany — knew that the Polish group had no right to give Germans a formal choice?

Connected Episodes

• EP001
• EP002
• EP003
• EP004
• EP005
• EP006
• EP008
• EP009
• EP010